Locatie
Wekeromse Zand ligt ten zuidwesten van het dorp Wekerom in de provincie Gelderland.
Omschrijving
Het Wekeromse Zand is een ruim 500 hectare groot gebied, dat wordt beheerd door Geldersch Landschap. Het bestaat uit bos, heide, bouwland en een groot zandverstuivingsgebied. Binnen de bospercelen zijn enkele opstanden aangemerkt als holle dennenbossen, dit houdt in dat er een lage staande voorraad en weinig verjonging aanwezig is. Drie van deze percelen worden gerevitaliseerd in dit voorbeeldproject. De verjonging in deze percelen wordt gestimuleerd door er groepsgewijs verschillende soorten loof- en naaldhout te planten, die beter passen in het veranderende klimaat. Er werd aangeplant in groepen (kloempen) van 25 stuks, met één soort per kloemp. Onderstaande tabel toont de aantallen van elke soort die is aangeplant in de holle dennenopstanden in het Wekeromse Zand.
Onderstaande figuur geeft het plantverband weer van de kloempen in één van de opstanden waar de maatregel is toegepast.
Initiatiefnemer
Geldersch Landschap in samenwerking met Bosgroep Midden-Nederland.
Jaar van realisatie
De kloempen zijn begin 2019 geplant.
Klimaatwinst
Voorafgaand aan de maatregel was de staande voorraad in de drie opstanden ca. 94 m3/ha, 91 m3/ha en 55 m3/ha.
Onderstaande grafieken tonen de ontwikkeling van de staande voorraad gedurende 21 jaar voor de drie opstanden onder vier scenario’s:
- Geen revitaliseringsmaatregel en onbeheerd laten (Business As Usual onbeheerd)
- Geen revitaliseringsmaatregel maar wel beheerd (Business As Usual beheerd)
- Revitalisering zonder beheer (Revitalisering onbeheerd)
- Revitalisering met beheer (Revitalisering beheerd)
Bij een onbeheerd scenario worden er geen oogst- of dunningsactiviteiten verricht, bij beheerde scenario’s wel. De intensiteit hiervan is afgeleid uit het gemiddelde beheer dat terreinbeherende organisaties met een productiedoelstelling voeren in Nederland.
De revitalisering heeft een duidelijk positief effect op de ontwikkeling van de staande voorraad in alle opstanden. In opstand 3 overstijgt de beheerde revitalisering zelfs het onbeheerde Business As Usual (BAU) scenario.
Kosten en baten
De totale kosten voor het plantgoed waren ca. €2.602. Daarnaast werd er nog Plantagard groeibescherming gekocht, wat ca. €3.018 kostte en rastermaterialen van ca. €5.460. De totale kosten waren dus ca. €11.080.
Plantagard groeibescherming
Voor het gerevitaliseerde bos in deze pilot komt dat uit op ca. €2.056 per hectare.
De baten kunnen komen uit de verkoop van kwaliteitshout afkomstig van de bomen in de kloempen.
Ervaringen
We spraken René Visser in november ’24 over zijn ervaringen met de pilot in Wekerom toen hij nog in dienst van van Geldersch Landschap & Kasteelen. René vindt het mooi dat hij bij kon dragen aan onderzoek dat ook andere beheerders kan ondersteunen. Bovendien kon hij door de pilot actief verjongen in het doorgedunde grove dennenbos waar natuurlijke verjonging uitbleef.
Op zich vond hij het niet erg dat de pilot erg snel opgezet moest worden, aangezien hij al een geschikte locatie beschikbaar had. Echter, hij had wel graag wat meer kaders willen hebben over wat er van hem verwacht werd en ook wat er met de pilot ging gebeuren in de jaren na de aanleg. Verder had hij achteraf meer pionierboomsoorten aan willen planten zoals ratelpopulier en boswilg. De afzetting met stroomdraad zou hij niet snel meer doen. Ondanks het plaatsen van een extra stroomdraad bleef het reewild door de rasters komen.
Rasters en kokers werken in principe wel om de aanplant te beschermen tegen wildvraat, maar de kosten zijn een groot nadeel. “Ik weet zeker dat er een grote sleutel ligt in faunabeheer,” geeft René aan. “Er is momenteel geen balans tussen grote hoefdieren en de gewenste bosverjonging. Bosbeheerders en faunabeheerders moeten van elkaar gaan inzien welke gezamenlijke uitdaging we hebben; het ontwikkelen van een structuurrijk gevarieerd (loof)bos. Daar hoort ook een goed voedselaanbod voor het wild bij”. Naast het investeren in faunabeheer vindt hij het ook belangrijk dat er aandacht is voor de bosbodem. De technische beperkingen van de machines bepalen nu waar er wordt gereden wat niet altijd ten gunste is van de bosbodem. Ook hier is maatwerk geboden en oogstpaden van 40, 60 of zelfs 100 meter uit elkaar moet een minimum worden. Daarnaast maakt René zich ernstig zorgen over de mineralentekorten van de arme zandgrond. Hij is daar erg zoekende in wat daar de juiste maatregel is om de mineraaltekorten in de bodem te verminderen.
In de zomer van 2024 is de tweede monitoringsronde uitgevoerd. Het monitoringsrapport is hier te downloaden. In de winter van 2020-2021 is er een eerste monitoringsronde uitgevoerd. Het rapport met de resultaten is hier te downloaden.
