Docentenonderzoek
Initiatiefnemers
Docent-onderzoekers: Jolien Lelivelt, Wietske van Dijk, Ferry Tigchelhoff (AERES Hogeschool)
Lector: Wolter van der Kooij (AERES Hogeschool)
Stakeholders: René Kremers (Voedselbos Blesdijkerheide)
Locatie
Blesdijke
Jaar van realisatie
2021-2024
Omschrijving
In 2021 is een ondernemer gestart met de aanleg van het voedselbos Blesdijkerheide in Blesdijke in een bestaande douglasopstand. Daarvoor is op 0,6 ha een groot deel van de douglassen verwijderd, is bodemverbetering gestart, zijn voedselbosplanten aangeplant en zijn er commerciële initiatieven genomen.
De daaropvolgende jaren is de ontwikkeling van de bodem en de vegetatie gevolgd om te onderzoeken hoe de bodem en vegetatie zich ontwikkelen.
Voor het bodemonderzoek zijn bodemmonsters genomen en geanalyseerd op pH, organische stofgehalte, vochthoudend vermogen, aggregaatstabiliteit, bulkdichtheid, indringingsweerstand en het aantal wormen.
Voor de vegetatieontwikkelen zijn twee typen vegetatieopnamen uitgevoerd. Het totaal aantal aanwezige plantensoorten in het voedselbos is opgenomen en van twee vaste blokken van 40 m2 zijn zowel de aanwezige plantensoorten als de bedekkingsgraden per soort vastgesteld.
Resultaten
Bodemontwikkeling
Over het algemeen kan gesteld worden dat de bodemkwaliteit gedurende de vier onderzoeksjaren nog nauwelijks verbeterd is. Mogelijk is de onderzoekstermijn te kort om de effecten goed te kunnen beoordelen.
Alleen ten aanzien van het bodemleven is er sprake van verbetering (het aantal wormen was in 2021 0, 2022 1, 2023 6 en in 2024 9). De maatregelen (bokashi strooien, aanplant van strooiselsoorten) lijken nog weinig effect te hebben gehad (figuur 1).
Figuur 1: Verandering van de gemiddelde organische stofgehalten [%] in voedselbos Blesdijke in 2021 t/m 2024.
Vegetatieontwikkeling
De bedekking van de kruidlaag is toegenomen. Daarnaast is het totaal aantal voorkomende boom- en struiksoorten met 50% toegenomen (in 2021 17 en in 2024 26) en het totaal aantal voorkomende kruidensoorten verviervoudigd (in 2021 12 en in 2024 50). Wel moet geconstateerd worden dat een aantal aangeplante voedselbosplanten verdwenen is (duindoorn, Japanse framboos, aardpeer, boekweit). Aangeplante soorten die het wel redelijk goed doen zijn: bamboe, aalbes, blauwe bes, braam, framboos, linde, tamme kastanje, vlier, hazelaar, peen, cichorei en akkermunt.
Klimaatwinst
Op basis van de kortetermijneffecten van de eerste onderzoeksjaren lijkt de aanleg van een voedselbos op een voormalig douglasbosperceel niet verstandig. De bodem was van zeer slechte kwaliteit (zeer lage pH, slecht doorlatende laag op 40cm en het vrijwel ontbreken van bodemleven) en het blijkt moeilijk te zijn om dit snel te verbeteren. Daardoor groeien de voedselbosplanten slecht en komt het voedselbos moeilijk tot ontwikkeling. Het goede nieuws is wel dat de soortendiversiteit in de kruidlaag sterk is toegenomen en ook het aantal boom- en struiksoorten is toegenomen. Deels komt dit door aanplant van voedselbosgewassen.
Het lijkt interessant om de ontwikkeling van het voedselbos Blesdijke verder te volgen. Nieuwe voedselbossen zullen echter mogelijk beter op kwalitatief betere gronden (niet te lage pH, goede doorlatendheid en een redelijk organische stofgehalte) aangelegd moeten worden. Anders komt de productie pas laat op gang.
Meer informatie
www.voedselbosblesdijkerheide.nl
w.van.der.kooij@aeres.nl
